4 - وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ . اين آيهء حال است از « الكتاب » ، يعنى : اين كتاب را براى فهم شما عربى نازل كرديم حال آنكه او در ام الكتاب ، بالاتر از تعقل ، و حكيم است . مراد از أُمِّ الْكِتابِ لوح محفوظ و موطن اصلى كتاب است كه همه كتابها از آن نازل مىشوند و نسخه‌اى از آنند ، در آيهء ديگرى آمده : بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ بروج / 22 ، منظور از كِتابٍ مَكْنُونٍ نيز همانست . چنان كه فرموده : إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ واقعه / 77 « لدينا » وصف و قيد أُمِّ الْكِتابِ مىباشد . در الميزان فرموده : منظور از « على » بنا بر مفاد آيهء سابق ، اين مىشود : قرآن بالاتر است از آنكه عقول آن را درك كند ، « حكيم » است يعنى در آن مرحله مجزا از هم نيست و به جملات و آيات و كلمات تقسيم نمىشود ، اين دو وصف ، بيان بالاتر از تعقل بودن است ، زيرا عقول فقط بعد از به صورت كلمات در آمدن ، مىتواند آن را بفهمد . على هذا اين آيهء در مقام امتنان است كه خداوند قرآن را از موطن اصلى خود نازل كرده و عقل فهم گردانيده است . در اين صورت بايد معنى حكيم همان باشد كه الميزان فرموده است زيرا « حكيم » وصف فعلى قرآن نيز آمده است كه به معنى مصلحتدار است نظير : تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكِيمِ يونس / 1 . 5 - أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ . اين همان سنت الهى است كه مىگويد : اعراض انسانها سبب آن نمىشود كه خدا از هدايت و ارسال رسل دست بردارد . ضرب در آيهء به معنى برگرداندن و « صفحا » مفعول له است « ان كنتم » تقديرش « لان كنتم » مىباشد ، يعنى : آيا قرآن را از شما برمىگردانيم . به جهت اعراض از شما ، زيرا كه مردم اسرافكار